مقدار نيفزاييد » « 1 » . 19 - « هر وقت پيامبر اكرم - ص - قرآن را ختم مىنمودند پنج آيه از اوّل قرآن تلاوت مىكردند » « 2 » لازمهء اين روايت آن است كه : قرآن مجموع بود و اوّل و آخر آن معين شده بود . 20 - « هنگامى كه ابن عباس نزد « ابى » قرآن را قرائت و ختم كرد ابى به او گفت : سورهء حمد و پنج آيه از سوره بقره را بخوان وقتى كه من نزد پيامبر - ص - قرآن را ختم كردم اين دستور را به من داد « 3 » » . مفاد حديث آن است كه قرآن در زمان پيامبر - ص - جمع‌آورى شده و اوّل و آخر آن معروف و شناخته شده بود . 21 - طبرسى مىگويد : « . . . عده‌اى از صحابه مانند : عبد اللّه بن مسعود ، ابىّ بن كعب ، و غير آن دو ، بارها قرآن را نزد پيامبر ختم كردند « 4 » » . 22 - « پيامبر - ص - هر وقت قرآن را ختم مىكرد ايستاده دعا مىنمود « 5 » » . نمونه‌هاى ذكرشده به عنوان مؤيد بودند و ما دلايل خود را مختصرا دربارهء جمع بودن قرآن در زمان پيامبر اكرم - ص - خواهيم آورد . البته دست يافتن به همه مصادر و منابع در اين مختصر امكان‌پذير نيست اما « ما لا يدرك كله لا يترك كله » : آب دريا را اگر نتوان كشيد * هم به قدر تشنگى بايد چشيد . شواهد و دلايل اثبات مقصود ما نياز به طرح چند مطلب دارد : دليل اوّل : « حكمت بالغه » . « قرآن » حجت خدا بر مردم و مقوّم احكام و فرائض است . و قيام و استمرار دعوت دين به آن است . حال اگر پيامبر قرآن را پراكنده مىگذاشت و جمع نمىكرد ، حدود آن

--> ( 1 ) همان مدرك ، ص 470 و 471 . به نقل از : ابى داود . ( 2 ) نوادر الاصول ، ص 334 و 335 . ( 3 ) النشر ، ج 2 ، ص 441 و 440 به طرق و الفاظ گوناگون . ( 4 ) مجمع البيان ، ج 1 ، ص 15 و مانند آن . اظهار الحق ج 2 ، ص 90 . ( 5 ) النشر ، ج 2 ، ص 464 و 465 .